2021-01-28 | Prawo Cywilne
Dziś (28 stycznia) świętujemy XV Europejski Dzień Ochrony Danych Osobowych. To niewątpliwa okazja, aby przypomnieć kilka najważniejszych informacji dotyczących tego, kto, na jakiej podstawie, i w jaki sposób powinien chronić dane osobowe!
Jaki akt prawny reguluje w Polsce problematykę danych osobowych?
Od ponad dwóch lat obowiązuje Rozporządzenie Ogólne Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych (dalej: RODO), które ujednoliciło zasady ochrony danych osobowych w całej Unii Europejskiej.
W celu jego pełnej transpozycji, w Polsce została przyjęta Ustawa o ochronie danych osobowych (z 10 maja 2018 roku). To na jej podstawie na określonych podmiotach ciążą pewne obowiązki, i to na jej podstawie mogą być wymierzone kary za ich nieprzestrzeganie.
Kto bada w Polsce zgodność procedur z RODO?
Wraz z nową ustawą o ochronie danych osobowych powołano nowy urząd – Urząd Ochrony Danych Osobowych. W zakresie jego kompetencji jest dokonywanie kontroli zgodności wszystkich czynności z RODO i polską ustawą, wskazywanie wadliwych elementów takich procesów czy nakładanie kar za ich nieprzestrzeganie.
Jakie kary grożą za naruszenie RODO?
Prezes UODO może nałożyć karę finansową w wysokości nawet do 20 milionów euro lub 4% obrotu w przypadku najpoważniejszych naruszeń (m.in. zasad przetwarzania danych, praw osób, których dane dotyczą, lub niestosowania się do nakazów organu nadzorczego).
Za pozostałe, mniej rażące naruszenia kara może sięgnąć nawet kwoty 10 milionów euro lub 2% obrotu (w zależności od tego, która kwota jest wyższa).
Oprócz kar pieniężnych Prezes UODO może wydawać nakazy dotyczące przywrócenia zgodności z RODO, a nawet nakazać ograniczenie przetwarzania danych wyłącznie do ich przechowywania, co może bezsprzecznie zahamować rozwój przedsiębiorstwa i być bardziej dotkliwe w skutkach niż jakakolwiek kara pieniężna.
Wśród najsłynniejszych kar nałożonych przez UODO warto wskazać karę nałożoną na Morele.net sp. z o.o., które w związku z wyciekiem danych klientów oraz niepoinformowania w terminie o tym zdarzeniu zostały ukarane karą w wysokości prawie 3 milionów złotych, czy prawie 2 miliony kary dla Virgin Mobile Polska sp. z o.o., u której na skutek przeprowadzonej kontroli po wycieku danych ustalono naruszenie licznych przepisów RODO, w tym w zakresie odpowiednich zabezpieczeń czy regularności ich weryfikowania.
Kto ma obowiązek stosować RODO?
Unijne zasady ochrony danych osobowych obowiązują prawie wszystkie podmioty, które mają jakikolwiek związek z działalnością na terenie Państw Członkowskich UE. RODO muszą stosować:
- przedsiębiorstwa lub podmioty, przetwarzające dane osobowe w ramach działalności swojego oddziału mającego siedzibę na terenie UE, niezależnie od tego, gdzie (w jakim miejscu) dochodzi do przetwarzania danych lub
- przedsiębiorstwa posiadające siedzibę poza UE, jeżeli oferują towary lub usługi (odpłatnie bądź nieodpłatnie) lub zajmuje się monitorowaniem zachowania osób fizycznych w Unii Europejskiej
Jacy przedsiębiorcy nie muszą stosować RODO?
Jeżeli przedsiębiorca ma swoją siedzibę (główny oddział) poza UE oraz nie kieruje swojej oferty konkretnie do osób fizycznych w UE, nie podlega on regulacjom zawartym w RODO. Jeżeli jednak którykolwiek z tych elementów istnieje (albo siedziba, albo oferta skierowana do obywateli UE), wówczas ma on obowiązek stosowania unijnych zasad ochrony danych osobowych.
Nie będzie kierowaniem oferty do obywateli UE sytuacja, gdy klienci przedsiębiorcy spoza UE będą korzystali z jego usług na terenie UE (przykład: Obywatel Argentyny korzysta z usług świadczonych przez argentyński podmiot – np. operatora telefonii komórkowej – na terenie UE. Ten operator nie ma w tym przypadku obowiązku stosowania RODO).
Czy informacja o przetwarzaniu danych osobowych (obowiązek informacyjny) musi być przetłumaczona?
Przepisy RODO nie wprowadzają nakazu przetłumaczenia strony zawierającej „obowiązek informacyjny” na języki obce (w tym na języki krajów UE, z których mogą pochodzić ewentualni kupujący).
Należy jednak zwrócić uwagę chociażby na Motyw 39. Rozporządzenia oraz na jego art. 12 ust. 1. Zgodnie z nimi administrator danych (najczęściej: przedsiębiorca) powinien udzielić osobie, której dane są przetwarzane, informacji o przetwarzaniu w formie przejrzystej, zrozumiałej, łatwo dostępnej oraz napisanej jasnym i prostym językiem.
W przypadku braku tłumaczenia takiej strony, jeśli osoba, do której skierowana jest oferta nie posługuje się określonym językiem, to może nie być w stanie się zapoznać z taką informacją, co z kolei oznaczałoby, że nie został wobec niej spełniony obowiązek informacyjny.
Takie uzasadnienie mogłoby oznaczać, że należałoby tłumaczyć obowiązki informacyjne na wszystkie języki świata (biorąc pod uwagę globalny zasięg Internetu). To niesie za sobą dwie podstawowe wady. Po pierwsze – byłoby to rozwiązanie na tyle kosztowne, że mogłyby sobie na to pozwolić wyłącznie największe podmioty. Po drugie oznaczałoby to setki tysięcy dodatkowych zakładek, o wątpliwej ilości odsłon. Jak więc z tego wybrnąć?
Przyjmuje się, że ten problem jest rozwiązywany w dość prosty sposób: Obowiązek informacyjny powinien być przetłumaczony na tyle języków, w ilu językach dostępna jest zasadnicza strona internetowa. Przykładowo – jeśli strona posiada tłumaczenie na j. niemiecki, to polityka prywatności również powinna zostać przetłumaczona na ten język.
Wychodzi się bowiem z (dość rozsądnego) założenia, że decydując się na korzystanie ze strony internetowej w określonym języku, użytkownik powinien robić to odpowiedzialnie, czyli znając i uwzględniając własne umiejętności językowe. A skoro umie korzystać ze strony internetowej w określonym języku, to powinien umieć ze zrozumieniem przeczytać obowiązek informacyjny.
Warto dodać, że obowiązek informacyjny powinien być przetłumaczony w sposób profesjonalny, gwarantujący wewnętrzną spójność, poprawność językową, odpowiedni styl językowy i powiązanie z siatką pojęciową RODO.
Wyciek danych osobowych – co dalej!?
Pomimo podjętych środków ochronnych może dojść do sytuacji, w których dane osobowe dostaną się w ręce osób niepowołanych. Co musi wtedy uczynić przedsiębiorca? Co może zrobić użytkownik, którego dane skradziono?
W sytuacji, gdy dojdzie do naruszenia ochrony danych osobowych, administrator musi niezwłocznie (nie później niż w ciągu 72h po stwierdzeniu naruszenia) zawiadomić Prezesa UODO. Dodatkowo, jeżeli zaistniałe zdarzenie niesie wysokie ryzyko naruszenia praw i wolności osób, których dane są przetwarzane, (np. kradzieży tożsamości), informacja taka powinna trafić do tych osób z jednoczesnymi informacjami, co mogą w tej sytuacji zrobić.
Jednocześnie osoby, których dane są przetwarzane, będąc poinformowanymi jakie dane wyciekły, mają możliwość podjąć jak najszybciej odpowiednie działania – przykładowo zmienić hasła logowania do różnych portali (w tym skrzynki mailowej i bankowości elektronicznej), zastrzec swoje karty płatnicze czy dowód osobisty (aby uniknąć kradzieży tożsamości i ewentualnego zaciągnięcia zobowiązań, od wykonania których będą później musieli się uwolnić).
Podsumowując, przepisy RODO chronić mają niedostępne powszechnie dane osobowe, których wyciek mógłby narazić osoby fizyczne na poważne konsekwencje. Nawet w przypadku wycieku tych danych szybka reakcja podmiotu przetwarzającego dane i informacja do klientów może zapobiec jego negatywnym konsekwencjom. Dlatego znacznie surowiej karane jest niezgłoszenie naruszenia danych osobowych niż sam fakt, że do wycieku doszło.
2021-01-02 | Prawo Rodzinne
Według polskiego prawa, to rodzice mają obowiązek utrzymania dzieci. W normalnych okolicznościach oboje z nich, wspólnie mieszkając i wychowując dziecko, ponoszą koszty utrzymania swoich pociech. Sytuacja komplikuje się, gdy rodzice nie zamieszkują razem, są w separacji lub po rozwodzie.
Jeżeli dziecko pozostaje przy jednym z rodziców, wówczas drugiego z nich obciąża obowiązek płacenia alimentów na dziecko. Dzieje się tak, gdyż obowiązek alimentacyjny ma dwojaką postać. Z jednej strony jest to osobiste staranie o wychowanie i rozwój dziecka, a z drugiej – świadczenie materialne.
Jak obliczyć wysokość alimentów?
Wiele osób zadaje sobie pytanie, ile wynoszą alimenty na dziecko? Czy istnieją ustalone kwoty alimentów? Jaki jest wzór na obliczenie alimentów? Na takie pytania nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Nie ma jednej, odgórnie przyjętej kwoty alimentów, bowiem każdy przypadek sprawy alimentacyjnej rozpatruje się indywidualnie, a ich wysokość zależy od wielu czynników, wśród których najważniejsze są:
- realne, bieżące, usprawiedliwione potrzeby dziecka,
- możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica, który ma płacić alimenty na dziecko,
- majątek własny dziecka oraz jego możliwości zarobkowe,
- osobiste staranie rodzica o wychowanie i rozwój dziecka (świadczenie niepieniężne).
Potrzeby dziecka a alimenty:
Wysokość alimentów oblicza się biorąc pod uwagę to, czego dziecko w chwili obecnej potrzebuje, aby bez przeszkód realizować swoje potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem, edukacją, rozwojem czy leczeniem. Jest to więc bardzo „pojemna” kategoria, obejmująca wszystkie wydatki, jakie rodzice ponoszą w związku z zapewnieniem dziecku odpowiednich warunków do życia. Może ona również obejmować to, co jest dziecku potrzebne, a na co nie stać rodzica, przy którym dziecko pozostaje.
Sąd rozpoznający sprawę o alimenty weźmie więc pod uwagę miesięczne koszty związane z:
- mieszkaniem, w którym dziecko przebywa (czynsz, dodatkowe opłaty),
- rachunkami za media, pozostałymi opłatami mieszkaniowymi,
- ubraniami i obuwiem,
- wyżywieniem,
- środkami higieny osobistej
- środkami czystości (np. tzw. chemią domową),
- leczeniem (wizytami u lekarza, badaniami, pobytami w szpitalu, rehabilitacją)
- lekarstwami i suplementami diety
Ponadto, aby prawidłowo wyliczyć alimenty na dziecko, należy uwzględnić również wydatki na dziecko związane z jego edukacją, zajęciami dodatkowymi czy rozwojem jego pasji i zainteresowań. Z tego powodu warto uwzględnić w wyliczeniu na przykład koszty:
- wyprawki szkolnej (zeszyty, książki, przybory)
- pozaszkolnych zajęć dodatkowych (np. szkółki piłkarskiej, kursu języka obcego, itp.)
- korepetycji i kursów
- uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych (wyjścia do kina, teatru)
- wycieczek szkolnych
- transportu (przejazdu dziecka do i ze szkoły, zajęć dodatkowych, lekarzy itd.)
Nie należy też zapominać o większych, jednorazowych wydatkach na dziecko, takich jak zakup komputera, roweru czy telefonu. Kosztem utrzymania i usprawiedliwioną potrzebą dziecka będzie też wypoczynek (kolonie, zimowiska, wakacje, ferie i związane z tym opłaty).
Rozpatrując kwestie potrzeb dziecka przy obliczaniu alimentów warto pamiętać o tym, że powinny być to wydatki jak najlepiej udokumentowane (faktury imienne, przelewy), jak również, iż powinny one uwzględniać dotychczasowy poziom życia dziecka i poziom życia każdego z rodziców.
Gdy zsumujemy wszystkie powyższe punkty (jak również – jeśli istnieją – wydatki tam niewymienione), dzielone są na pół lub rozkładane na rodziców w innej proporcji, w zależności od osobistych starań każdego z rodziców o wychowanie dziecka. Obowiązek pokrywania potrzeb dziecka ciąży bowiem na obojgu z rodziców. Tak otrzymaną kwotę należy porównać z możliwościami majątkowymi i zarobkowymi osoby, która ma płacić alimenty na dziecko. Dzięki temu możliwe jest ustalenie, w jakim stopniu może ona materialnie przyczyniać się do realizowania obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, gdyż jest to kolejny element wpływający na obliczenie wysokości alimentów.
Zarobki i majątek rodzica zobowiązanego a wysokość alimentów do zmiany
Zdarza się tak, że choć bieżące potrzeby dziecka są usprawiedliwione i uzasadnione, to jednak ich realizacja przekracza możliwości finansowe rodzica zobowiązanego do ich opłacania. Może się wtedy okazać, że Sąd zasądzi od rodzica zobowiązanego kwotę niższą niż wystarczająca na zaspokojenie w pełni potrzeb dziecka. W takiej sytuacji uzupełniająco obowiązek alimentacyjny ciąży na dziadkach uprawnionego dziecka. Co ciekawe, nie tylko na dziadkach – rodzicach zobowiązanego, lecz również na drugich dziadkach.
Wymaga podkreślenia, że wysokość alimentów zależy nie od rzeczywistych czy wykazywanych zarobków rodzica zobowiązanego, lecz od tego, jakie zarobki mógłby osiągnąć, gdyby wykorzystał w pełni swoje wykształcenie i możliwości. Zdarza się bowiem, że rodzic, od którego mają być zasądzone alimenty, rezygnuje z pracy/ przechodzi do „czarnej strefy”, aby wykazać jak najniższy dochód. Nie ma jednak znaczenia, bowiem znaczenie mają nie jego dochody, lecz możliwości zarobkowe i majątkowe. Inaczej będzie więc traktowana osoba, która nie ma wykształcenia lub doświadczenia zawodowego i w istocie może mieć problem ze znalezieniem dobrze płatnej pracy, a inaczej potraktuje się kogoś, kto zarabia mało pomimo tego, że z łatwością mógłby osiągać wyższe zarobki.
Znaczenie – poza zarobkami – będzie miał również majątek posiadany przez zobowiązanego do alimentów. Bezsprzecznie większe możliwości finansowe będzie miała osoba, która nie pracuje, ale posiada nieruchomości lub udziały czy akcje w spółkach, niż człowiek bezrobotny pozbawiony jakiegokolwiek majątku.
Czy majątek dziecka wpływa na alimenty?
Na wysokość alimentów wpływa to, czy dziecko posiada własny majątek, który może generować dochód (np. nieruchomość, którą można wynająć). Jeśli taka sytuacja będzie miała miejsce, a dodatkowo np. rodzic obowiązany nie będzie miał dużych zdolności zarobkowych, wówczas zapewne zostanie to uwzględnione przy przyznanej kwocie alimentów.
Podobnie będzie w sytuacji dzieci pełnoletnich, które kontynuują naukę, ale jednocześnie otrzymują stypendium, pracują dorywczo, lub z uwagi na ilość zajęć albo czas ich odbywania mają możliwość podjęcia pracy.
Osobiste starania o rozwój dziecka a alimenty
Z alimentami oraz ich wysokością wiążą się również osobiste starania każdego z rodziców o utrzymanie i wychowanie dziecka. Najczęściej na wysokość zasądzonych alimentów – w sposób podwyższający ich wysokość – mają wpływ osobiste starania tego z rodziców, który sprawuje bieżącą opiekę nad dzieckiem.
Do osobistych starań zaliczyć możemy takie działania, które przekładają się na polepszenie jego warunków życia (w tym warunków bytowych) lub jego rozwój. Najczęściej wymienia się tu bieżącą opiekę nad dzieckiem, sprawowanie nad nim pieczy, ale również wyremontowanie mieszkania, w którym dziecko przebywa, pokoju dziecka, zapewnianie mu rozrywek czy uczenie czegoś. Oczywistym jest również, że gdy jeden z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem w wymiarze uniemożliwiającym mu podjęcie pracy, zobowiązany do alimentacji powinien łożyć kwotę przekraczającą 50% kosztów utrzymania dziecka.
Wyliczenie alimentów nie jest ani proste ani tym bardziej oczywiste. To jedna z najbardziej złożonych i wielowymiarowych kwestii, jakie wiążą się z wychowywaniem dziecka przez niezamieszkujących wspólnie rodziców i rzadko kiedy sytuacja tutaj będzie bezsporna i jednoznaczna.
Udokumentowanie potrzeb dziecka nie zawsze jest łatwe do przeprowadzenia, gdyż rzadko kiedy zbiera się rachunki za bieżące, podstawowe wydatki a czasem nawet na „większe wydatki” nie posiada się odpowiedniego dokumentu.
Ciężko również obiektywnie ocenić możliwości zarobkowe rodzica, który ma płacić alimenty, gdyż nawet jeżeli posiada on odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje, które umożliwiałyby podjęcie dobrze płatnej pracy, to nie musi mieć to związku np. z brakiem umiejętności wynegocjowania godnego wynagrodzenia czy przebrnięcia przez procesy rekrutacyjne. Równie subiektywnej ocenie podlegać będzie ustalenie wymiaru i znaczenia osobistych starań o wychowanie dziecka.
